ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Διαλύματα- Περιεκτικότητα διαλύματος
ΜΑΘΗΜΑ : Χημεία
ΤΑΞΗ: Α Λυκείου
ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Ε.Γιαννιού

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ:
Στο τέλος της διδακτικής ώρας θα πρέπει ο μαθητής να μπορεί
Να ορίσει τι είναι διάλυμα και να αναγνωρίζει τι είναι διαλύτης και τι διαλυμένη ουσία.
Να εγαρμόζει το ζυγό και να μετρά τον όγκο του υγρού.
Να παρασκευάζει διαλύματα ορισμένης περιεκτικότητας .
Να υπολογίσει την  περιεκτικότητα του διαλύματος αν γνωρίζει την ποσότητα του διαλύτη και της διαλυμένης ουσίας καθώς και το αντίστροφο.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Οι μαθητές μεταφέρονται στο χώρο του εργαστηρίου και εκτελούν τα παρακάτω πειράματα:
Οργανα -Αντιδραστήρια:
1.Αναλυτικό ζυγό, ογκομετρική φιάλη των 100ml , ποτήρι ζέςεως των 250ml,  σιφώνιο πλήρωσης των 10ml, υδροβολέα, πουάρ, ύαλο ωρολογίου, χωνί διήθησης, ράβδος ανάδευσης, σπάτουλα.
2. Nacl (αλάτι), απιονισμένο νερό.

Παρασκευή διαλύματος 10% w/w
1.  Ζυγίζουμε το  ποτήρι ζέσεως και  μεταφέρουμε με τον υδροβολέα και ζυγίζουμε 90 g απιονισμένο νερό.
2. Ζυγίζουμε την ύαλο ωρολογίου και στη συνέχεια προσθέτουμε με την σπάτουλα 10g αλάτι
3. Με τη βοήθεια της ράβδου αναδέουμε καλά μέχρις ότου το αλάτι διαλυθεί στο νερό.
4.Μεταφέρουμε το διάλυμα στην ογκομετρική φιάλη  και καταγράφουμε την  περιεκτικότητα αυτού πάνω στη φιάλη.

Ερωτήσεις
1. Πόσα g είναι ο διαλύτης και πόσα η διαλυμένη ουσία.
2. Πόσα g  διαλύματος παρασκευάσθηκαν.
3. Ποια είναι η %w/w του διαλύματος.
4. Αν πάρουμε 50 g διαλύματος, πόσα g διαλύτη και πόσα g διαλυμένης ουσίας περιέχει.
5. Αν σε 194g νερού προσθέσουμε 6g αλατιού , ποια θα είναι η w/w περιεκτικότητα του νέου διαλύματος.
6. Τελικά τι εκφράζει η %w/w περιεκτικότητα του διαλύματος.

Παρασκευή διαλύματος 19%w/v.
1.Ζυγίζουμε στην ύαλο ωρολογίου 10g αλατιού και τα μεταφέρουμε με την βοήθεια σπάτουλας και χωνιού στη ογκομετρική φιάλη.
2. Με τον υδροβολέα ρίχνουμε λίγο νερό ,πωματίζουμε και αναδέουμε μέχρι να διαλυθεί το αλάτι.
3.Συμπληρώνουμε με νερό μέχρι τη χαραγή, πωματίζουμε και αναδέουμε.

 Ερωτήσεις.
1. Ποια η %w/v  του διαλύματος που παρασκεάσαμε.
2.Τι εκφράζει η % w/v.
3. Αν δίνεται ότι η πυκνότητα του διαλύματος είναι d=1,2g/ml , ποση είναι η μάζα του διαλύματος και ποση του διαλύτη.
4. Ειναι η μάζα του διαλύτη σε ένα διάλυμα 15%w/v ίση με την μάζα του διαλύτη στο παραπάνω διάλυμα.
5.Συγκρίνουμε τον όγκο των διαλυμάτων στις δύο ογκομετρικές φιάλες παρατηρώντας την ένδειξη στη χαρακτηριστική χαραγή.Τι παρατηρείτε και γιατί.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Οι μαθητές απαντούν στις παρακάτω ερωτήσεις  των οποίων οι απαντήσεις είναι τα βασικά σημεία του μαθήματος.
1.Τι είναι το διάλυμα και από τι αποτελείται.
2. Τι είναι ο διαλύτης και τι η διαλυμένη ουσία
3. Ποτε ένα διάλυμα λέγεται αραιό και πότε πυκνό.
4.Τι ονομάζουμε περιεκτικότητα ενός διαλύματος.
Δίνεαι η παρακάτω άσκηση   στους μαθητές και προσπαθούν να τη λύσουν στην τάξη.
Να υπολογισθεί η μάζα της διαλυμένης ουσίας που περιέχεται σε καθένα από τα επόμενα διαλύματα:
α)  Σε 400ml διαλύματος Νacl 8%w/v
β) Σε 300gr διαλύματος ζάχαρης 5%w/w
γ) Σε 500ml διαλύματος NaΟH  20%w/w και πυκνότητας 1,2g/ml


ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Δίνεται ένα φύλλο αξιολόγησης για εργασία στο σπίτι.
1. Τέσσερα διαλύματα Α,Β,Γ,Δ παρασκευάσθηκαν ως εξής.
Διάλυμα Α: 600g νερό διαλύθηκαν σε 200g ζάχαρης.
Διάλυμα Β: 250g ζάχαρης διαλύθηκαν σε 500g νερό
ΔιάλυμαΓ:50g ζάχαρης διαλύθηκαν σε 250g νερό.
ΔιάλυμαΔ:  100g ζάζαρης διαλύθηκαν σε νερό μέχρι το διάλυμα να αποκτήσει μάζα 500g
Να διατάξετε τα τέσσερα αυτά διαλύματα κατά σειρά αυξανόμενης περιεκτικότητας στα εκατό κατά βάρος (%w/w).

2.Mπορεί ένα διάλυμα να αποτελείται :α) από δύο διαλύτες και μία διαλυμένη ουσία. β) από ένα διαλύτη και δύο διαλυμένες ουσίες.Να αναφέρετε ένα παράδειγμα για κάθε περίπτωση θετικής απάντησης.

3.Εαν σε υδατικό διάλυμα χλωριούχου νατρίου προσθέσουμε νερό, τότε: ( συμπληρώσετε στα διάστικτα την κατάλληλη από τις λέξεις :αυξάνεται , ελαττώνεται, δε μεταβάλλεται)
α) η μάζα του διαλύματος..........................
β) η μάζα του διαλύτη.........................
γ) η μάζα της διαλυμένης ουσίας.......................
δ) ο ο΄γκος του διαλύματος......................
ε) η περιεκτικότητα του διαλύματος...................
ζ) η πυκνότητα του διαλύματος..............................

4) Ένα πυκνό διαλύμα ενός άλατος έχει μάζα 240g, όγκο 200ml και παρασκευάστηκε με διάλυση άλατος σε 180g νερού.Να υπολογίσετε :
1. την πυκνότητα του διαλύματος
2.την περιεκτικότητα %w/w
3.την περιεκτικότητα %w/v.

5) Ένα διάλυμα θειικού οξέος έχει περιεκτικότητα 12%w/w και μάζα 2kg.
α) Από πόσα g διαλύτη και διαλυμένης ουσίας αποτελείται το διάλυμα.
β) Πόση θα γ'ινει η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος , αν το αραιώσουμε μέχρι να γίνει η μάζα του 6kg.


BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Εργαστηριακός οδηγός χημείας Α Λυκείου
2.Σαλτερής Κ. Χημεία Α Λυκείου.Εκδ.Σαββάλας.